John Higgs yeni kitabı Watling Street’te İngiltere’nin en eski yollarından birini ve bu binlerce yıllık yolun Canterbury Hikâyeleri’nden Büyük Umutlar ve Yıldız Savaşları’na kadar sayısız hikâyeyi nasıl etkilediğini inceliyor.
Chaucer’ın 14. yüzyılın sonlarına doğru yazdığı Canterbury Hikâyeleri, Londra’dan Canterbury’e seyahat eden bir grup ortaçağ hacısının hikayesini anlatır. Altı yüzyıl sonra, Yıldız Savaşları da aynı yol üzerinde çekilmiştir. İşte bu yolun adı Watling Street’tir ve İngilizce konuşulan hiçbir yerde bu yol kadar hikâyelerde işlenmiş başka bir yol yoktur. Biz Watling Caddesi'nin yalnızca A2 ve A5 otobanlarından ve İngiltere’yi Galler’in kuzeybatısındaki Anglesey’den güneydoğu İngiltere’deki Dover’a kadar kesmesinden ibaret olduğunu sanıyoruz. Oysaki bu yol bütün İngiltere tarihi boyunca hep vardı. Watling, adanın ender kalıcı ve haritaya ilk çizilen yollarından biri. Neolitik bir patika, bir Romalı yolu, dört ortaçağ kraliyetinin geçiş yolu oldu ve şimdi de otobüsle seyahat döneminin ve sıkışık trafiklerin yolu. Her zaman onunla ilgili bir şey yazıldı ve yazılmaya devam edecek.
Charles Dickens'in başyapıtı Büyük Umutlar romana ilham kaynağı olan Rochester'daki Evi, Watling Caddesi'nden biraz uzakta.[/caption] Ve her zaman ilham verici bir hikâyesi oldu. İngiliz kurgusunda Watling Caddesi'yle bağlantısı olmayan bir karakter bulmak çok zordur. James Bond, Ian Fleming’in romanı Ay Harekâtı'nda bu yol boyunca araba sürer. Doctor Who farklı tarihi dönemlerde burada farklı noktalarda belirir. Ortaçağ baladı "A Little Geste of Robin Hood and his Meiny"de burası Robin Hood’un planlarının bir parçasıdır. Charles Dickens’ın Büyük Umutlar kitabında Bayan Havisham’ın köhne evi Watling’te birkaç metre uzaklıktaki Rochester Restorasyon Evinden esinlenilmiştir. Monmouthlu Geoffrey 12. yüzyılın İngiliz Kralları adlı eserinde genç Merlin’in Kral Vortigern’in kulesini yıkan ejderhalardan nasıl kaçtığını anlatır. Bu olay Snowdonia’daki Dinas Emrys’te, Galler boyunca uzanan Roma öncesi yolların başlangıcı olan rotada geçer. Watling Caddesi'nin kökeni tarihin tozlu sayfalarında kaybolmuştur ama Romalılar Dover ve Wroxeter (Bugün bir Shropshire köyü olan büyük bir Romalı kenti) arasında kalan tarafı düzeltip taş döşediklerinde yol zaten çoktan antik sayılıyordu. En başlarda bile, bu yol bir sürü hikâyeye konu olmuştu: Bu yolun aslında pagan güneşi Belenus’la bağlantılı mitolojik bir figür olan Kral Belinus tarafından inşa edildiği söyleniyordu. Bugün bu yol ayrıca Londra’nın kenar mahallelerindeki yüz yıldan fazladır Cinnet, Er Ryan’ı Kurtarmak, Zoraki Kral gibi filmlerin ve televizyon programlarının çekildiği Elstree Stüdyoları boyunca uzanır.
Er Ryan'ı Kurtarmak, Wattling Caddesi'ndeki Elstree Stüdyoları'nda çekilmiş binlerce filmden biriydi.
Elstree’nin sesli çekim stüdyolarında Indiana Jones Kutsal Hazine Avcıları filminde Ruhların Çeşmesini bulur, İmparatorun Dönüşü’nde Dagobah gezegeninin bataklıklarında Yoda’yı arar. Drakula, Sherlock Holmes, Batman, Muppets, Ayı Paddington burada hayat bulmuştur. İngiliz dizilerinin hayranları bilirler ki burası Eastenders’taki Albert Square setidir. Dahası, William Shakespeare’in Widow of Watling Street adlı bir oyun yazdığı ve bu oyununun ilk eserlerinden biri olduğuna inanılır. Şimdilerde asıl yazarın Thomas Middleton olduğu düşünülse de Watling hâlâ Shakespeare’le bağlantılı olabilir. Romalılar Thames Nehri’ne köprü yapmadan önce nehrin kaynağı bugün Westminster Sarayı’nın olduğu yerde, Watling Caddesi'nin asıl güzergâhındaydı. Yol ayrıca Southwark’taki Shakespeare’s Globe Theatre’a çok yakındır.
Edebi Manzara
1922’de Fransız filozof ve rahip Pierre Teilhard de Chardin ruhani alemlere atıfta bulunan “noosfer” terimini icat etti. Noosfer, bütün kanunları, kültürleri ve feslsefeyi bulabileceğimiz yer anlamına geliyor. Bu kelime yaşayan varlıkların alemi olan biyosferden türetilmiş. Bunun karşılığında biyosfer de fiziksel dünya olan yer küreden (jeosfer) türetilmiş. De Chardin büyün mitlerin, efsanelerin ve masalların en nihayetinde materyal dünyadan doğduğunu keşfetti. Bunların ortaya çıkmasında hayal gücü kadar mekanlar da önem taşıyor. 21. yüzyılda ise noosfer çizgi roman yazarı Alan Moore ve akıl hocası Steve Moore tarafından “düşmekânı” olarak nitelendiriliyor. Alan ve Steve Moore da Watling Caddesi’ne çok yakın bir yerde yaşıyorlardı ve bu yol ikisinin de çizgi romanlarında geçiyordu. Gördükleri kadarıyla her birimizin düşmekânında şahsi düşüncelerimiz ve hayallerimizin olduğu kendi özel mülkümüz var. Ama düşmekânının diğer kısımları ortak ve umumi ve bu ortak alanlar yaygın olarak bilinen karakterler, masallar ve efsanelerdi. Moore’lar için bir manzaraya karşı yürümek kurgunun,tarihin ve bağlantıların içinde yürümek kadar fiziksel, maddi dünyanın içinden geçmekle de aynı şey. Onların gözlerinden bakınca, bugün hala yüz binlerce insan tarafından kullanılan Watling Caddesi gibi eski bir yol hikâye üzerine hikâye biriktirmek için üretilmiş bir makine gibi.
Chaucer'un Canterbury Hikâyeleri'nin kahramanları olan hacıların Watling Caddesi'ndeki yürüyüşü.[/caption] 2003’te M6 Toll yolu açıldıktan çok kısa süre sonra, oradan geçen bir aile önce gördükleri şeyin hayvan olduğunu düşündüler. Yaklaşınca fark ettiler ki gördükleri şey aslında yaklaşık yirmi Romalı askerin hayaleti. Bu görüntü M6 yolunun Watling Caddesi'nin eski Roma yolu tarafıyla kesiştiği Shropshire’daki Lichfield’a çok yakındı. İlginç bir şekilde, görgü tanıklarından biri olan Sue Cowley’in söylediklerine göre, hayaletlerin bacakları görünmüyordu ve aslfaltın içinden sanki suda yürür gibi geçmişlerdi. M6 yolu açıldığında yapı malzemeleri şirketi Tarmac Group yolun yüzeyinin asfalttan, ziftten ve ezilerek hamur haline getirilmiş 2,5 milyon Mill&Boon yayınevi kitabından oluşuyordu. Bu Romalı askerler yalnızca birikmiş yılların içinden değil maneviyatın da i.inden geçiyordu: Yol gerçekten hikâyelerin üzerine inşa edilmişti. Popülist, dönemlik aşk hikâyeleri kabul etmek gerekir ki romanı yol yapmak için en uygun tür yapmıştı. *John Higgs, Watling Street:Travels Through Brtiain's Ever-Present Past
Çeviren: Neziha Çalıştırır
(BBC)
