Dünyamızın milyarlarca yıl önce aşırı sıcak bir noktanın patlamasıyla ve değişiklikler geçirmesi ile var olduğunu biliyoruz. Teorinin temel fikri, hâlen genişlemeye devam eden evrenin ilk anından bugüne kadar kesintisiz genişlemesi. Georges Lemaître’in önceleri “ilk atom hipotezi” varsayımı zamanla “büyük patlama teorisi” adını alır. Değişim ilk olarak elementlerin, çok daha sonrasında ise bitkilerin oluşmasıyla devam eder. Ve son olarak da insanın…

Peki bu değişim nasıl meydana geldi diye düşündünüz mü? Ya da ilk insanları? Elbette ki insan milyarlarca yıl öncesinde şu anki haliyle bulunmuyordu. İnsanlık da evrimden nasibini aldı. Yavaş yavaş sudan karaya geçerek ayaklar oluştu ve son olarak da insan türleri… İşte, bu yazımda sizlere atalarımızın var olmasına ön ayak olmuş insan türlerinden bahsedeceğim. Keyifli Okumalar!

Homo erectus

1894 yılında Dubois tarafından Pithecanthropus erectus olarak adlandırılır. Dubois bölgede yapılan kazı çalışmalarında önce kafatası kemiği, daha sonra da bacak kemikleri bulur. Bulunan kemikler türün dik durduğunu gösteriyor o yüzden "dik insan" da deniyor. Homo erectus’un avcılığın gelişmesi sonucu sosyal ilişkileri gelişir, beyinleri daha karmaşık bir hal alır. Daha sonra Homo erectus ateşi kullanmayı öğrenir. Homo erectus bireylerinin etle beslendikleri ve avcılık için alet kullandıkları da gerek araştırmalardan gerek fosillerden biliniyor, ancak diyetlerinin büyük bir kısmını bitki ve meyveler oluşturuyor.

Homo rudolfensis

Homo rudolfensis, soyu tükenmiş türlerinden biri. 1972 yılında Richard Leakey ve zoolog Meave Leakey aracılığıyla kemikleri bulunan ve bir kafatası fosilinden yola çıkılarak ayrı bir tür olarak tanımlanıyor. Homo rudolfensis’e ait yeteri kadar fosil bulunamadı. Bulunan kalıntılar da çene ve kafatası kemiklerinden oluştuğundan hakkında fazla bilgi mevcut değil. Mesela Homo rudolfensis’in otçul mu yoksa hepçil mi beslenip beslenmediği tam olarak bilinmiyor. Hakkında bilinmeyen diğer bir şey ise Homo rudolfensis’in diğerleri gibi alet kullanıp kullanmandığı. Gerçi 2.6 milyon yıllık taş aletler bulundu, ama bu aletlerin Homo rudolfensis’e ait olup olmadığı tam olarak anlaşılamadı.

Homo ergaster

1.9 milyon yıl önce Afrika’da Homo habilis ve Homo rudolfensis’ten belirgin bir şekilde farklı Hominidler yaşıyordu. Bu hominidler beraberlerinde türlü nitelikler de taşıyordu. Onlar halihazırda gerçek insanlardı. Bazı araştırmacılar bu ilk insanlara Homo ergaster adını verirler, başka araştırmacılar ise onları Homo erectus’un erken bir varyantı olarak görürler. Homo ergaster bilinen en eski “gerçek” insan. Buna ek olarak, Homo ergaster fosilleri Homo sapiens ile hemen hemen aynı özelliklere de sahipti. Örneğin üst gözlerdeki kaş çıkıntısı Asya’daki Homo erectus’tan daha zayıf ve benzer olarak az belirgindi. Bunun yanında köpek dişleri ile kesici dişleri daha inceydi. Başka bir deyişle Homo ergaster anatomik olarak son derece moderndi.

Homo antecessor

Avrupa’da bilinen en eski hominin türü olan Homo antecessor’un diğer homo türleriyle ilişkisinin nasıl olduğu fazlasıyla tartışıldı. Genetik bilgilerin ve fosil kayıtlarının benzer olmasına rağmen, antik DNA’nın bozulması, onların evrimsel gelişimlerinin izlenmesinde zorluk oluşturdu. Bu sorunu çözmek için bir araştırma ekibi, 800.000 yıllık bir insan türünün diş minesindeki proteinleri inceledi. Araştırmacılar tarafından analiz edilen fosiller 1994 yılında İspanya taraflarında bulundu. Bilim insanları Homo antecessor’un modern insanlar ve Neandertaller için son ortak ata olduğu sonucuna varmış olsa da bu homininler arasındaki ilginç ilişki daima tartışıldı.

Homo heidelbergensis

Homo heidelbergensis Afrika'da evrimleşmiş sonra da Avrupa ve Asya'ya kadar yayılır. Homo heidelbergensis'in farklı coğrafyalarda yaşamış olması iki farklı türe evrimleşmesine neden olur. Avrupa'da yaşamış olanlar Homo neandertalensis'e evrimleşirken Afrika'da yaşamış olanlar Homo sapiens'e evrimleşir. Afrika'da yaşayan ve zaman geçtikçe Homo sapiens'e evrimleşmiş Homo heidelbergensis için Homo rhodesiensis adı da kaynaklarda geçiyor. Fakat, bu konuyla ilgili farklı bir görüş de literatürde mevcut. İspanya'da bulunan fosilleri baz alan bu görüşe göre Gran Dolina'daki eski Homo heidelbergensis popülasyonunun ayrı bir tür olarak adlandırılabilecek kadar farklı olduğu düşünülüyor ve bu türe ise Homo antecessor deniyor, yine aynı yargı ile Homo neandertalensis ve Homo sapiens'in atası olduğu ileri sürülüyor.

Homo neanderthalensis

Fosilleri muhafazayı kolaylaştıracak kireç taşı mağaralarda yaşadıkları için hakkında en fazla bilgi sahibi olunan aynı zamanda "mağara adamı" kalıbını yaratan tarih öncesi insan türüdür. Neandertaller ile ilk modern insanlar arasındaki en belirgin özellik dayanıklılıktır. İlk modern insanın uzuvları günümüz insanına nazaran daha kalın fakat Neandertallere göre daha inceydi. İlk modern insanın el anatomisinin daha kolay ve hassas tutuş için değiştiği düşünülüyor. Bacak anatomisinin ise fazla değişmediği gözleniyor. Zira tüm avcı-toplayıcı topluluklarında hızlı hareket etmek oldukça önemliydi. Zamanla ön dişler küçüldü, yüz kısaldı, çene sivrildi, kaş çıkıntıları küçüldü. Beyin boşluğu daha yukarıya çıktı, ancak büyümedi. Bu büyümeme bağlı Neandertallerin geniş olan kafatasının farklı beyin şekli göz önünde bulundurularak modern insandan daha zeki olabileceği yorumları yapıldı.

Homo sapiens

Homo sapiens'ler, "dik duruşları, iki ayak üzerinde olmaları ve ellerini en verimli şekilde kullanan kara hayvanları" olarak da tanımlanır. Diğerlerine kıyasla yüksek el becerileri, ağır alet kullanımları, açık uçlu ve karmaşık dil kullanımları olan primatlardan daha karmaşık yapıya sahip beyinleri ve son derece organize toplumsal ilişkileri ile Homo sapiens'ler, dünyanın gidişatını etkiledi, insanlığa yön verdi. Dik duruşu yanı sıra bir beyne, soyut düşünme yeteneğine, konuşma kabiliyetine sahip bir tür. Bu yetenekleri, geniş yelpazede araç gereç yapımına olanak sağlıyor. Rasyonelliği gibi yüksek seviyede düşünmesini sağlayan özellikleri onları "modern insan" yapan nitelikler olarak sayılıyor.

 

Kaynak

https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.anthro.35.081705.123153

https://tr.wikipedia.org/wiki/Homo_rudolfensis

https://insanevrimi.wordpress.com/2011/07/02/homo-rudolfensis/

https://insanevrimi.wordpress.com/2012/09/28/homo-ergaster/

https://arkeofili.com/homo-antecessor-biz-ve-neandertallerle-uzaktan-iliskili-cikti/

https://tr.wikipedia.org/wiki/Neandertal

https://evrimagaci.org/insan-evrimine-dair-son-10-yilin-en-onemli-10-kesfi-8151